العروه الوثقی وسیلة النجاة منهاج الصالحین تحریر الوسیلة آراء المراجع
احکام > خمس:
حکم خمس و مالیات مرجع تقلید آیةالله العظمی مکارم شیرازی (مدّظلّه)
سوال آیا کسی که فعالیت اقتصادی دارد و به انحا مختلف مالیات و جرایمی که بیشتر انها حتی از نطر استفتا حرام هستند را به حکومت اسلامی پرداخت میکند مانند سود یا جریمه ای که به خود جریمه معوق تعلق میگیرد در حالی که اصل مبلغ به حکومت پرداخت شده و در هر حال مالیاتی که حکومت یا جرائمی که میگیرد بیشتر از خمسی است که به عهده هست، ایا باز هم باید خمس را داد
تکلیف این جرایم و هزینه های بیمه و عیره که ناگهان چند برابر میشود اما درامد ما چند برابر و متناسب با اینها نیست و در اصل پول زوری است که حکومت میگیرد و خدماتی در قبال ان ارائه نمیکند،
مرجع تقلید: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(مدظله)
تکلیف این جرایم و هزینه های بیمه و عیره که ناگهان چند برابر میشود اما درامد ما چند برابر و متناسب با اینها نیست و در اصل پول زوری است که حکومت میگیرد و خدماتی در قبال ان ارائه نمیکند،
مرجع تقلید: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(مدظله)
جواب:بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم
السَّلاَمُ عَلَى مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
وَٱلسَّلَامُ عَلی عِبادِالله
با تشکر از اعتمادتان به سایت انهار
بزرگوار
سؤال بسیار مهم و چالشبرانگیزی را مطرح فرمودید که دغدغه بسیاری از فعالان اقتصادی است.
در پاسخ به این موضوع، باید بین «قوانین کشوری» و «تکالیف شرعی الهی» تفکیک قائل شد. طبق فتاوای اکثر مراجع عظام تقلید، پاسخ به این شرح است:
{۱} آیا مالیات جایگزین خمس میشود؟
خیر. از نظر فقهی، مالیات و خمس دو مقوله جداگانه هستند:
- خمس:
یک تکلیف الهی و عبادی است که به ثروتِ مازاد بر نیاز (ارباح مکاسب) تعلق میگیرد و مصارف مشخصی (سهم امام و سهم سادات) دارد.
- مالیات:
هزینهای است که طبق قانون برای اداره امور جاری کشور، امنیت، زیرساختها و... توسط دولتها وضع میشود.
بنابراین، پرداخت مالیات (حتی اگر سنگین باشد) شرعاً جایگزین خمس نمیشود.
{۲} مالیات به عنوان «مؤونه» (هزینه زندگی و کسبوکار)
نکته مثبت و راهگشا در فقه اینجاست:
تمامی مالیاتها، عوارض، جرایم قانونی و حق بیمههایی که شما در طول سال پرداخت میکنید، جزو «مؤونه» یا همان هزینههای کسبوکار محسوب میشوند.
یعنی وقتی میخواهید خمس مال خود را حساب کنید، ابتدا تمام این هزینهها (مالیات، بیمه، جریمهها و...) را از درآمد کل کسر میکنید و فقط به آنچه در انتهای سال «خالص» برایتان باقی مانده (اگر از مخارج سالانهتان زیاد بیاید ولو کم هم باشد)، خمس تعلق میگیرد. در واقع مالیاتی که دادهاید، خودبهخود از مبلغ مشمول خمس کم شده است.
{۳} حکم جرایم و مبالغی که «زور» تلقی میشوند
در مورد جرایمی که فرمودید (مانند جریمه بر جریمه یا مبالغی که خدماتی در قبال آن نیست):
- از نظر حکم اولی:
بسیاری از فقها جریمههای دیرکرد (خسارت تأخیر تأدیه) را در قراردادهای شخصی ربا و حرام میدانند. اما در مورد قوانین حکومتی و مصوبات دولت اسلامی، آیةالله العظمی شهید امام خامنهای و بسیاری از مراجع معتقدند که رعایت قوانین و مقررات نظام اسلامی (شامل مالیات و جریمههای قانونی) واجب است و تخلف از آنها جایز نیست. حتی اگر شما به عملکرد نظام مالیاتی نقد داشته باشید، از نظر شرعی این اجازه داده نشده که فرد خودسرانه خمس را با مالیات تهاتر کند.
{۴} تکلیف در صورت فشار مالی زیاد
اگر پرداخت خمس با وجود این هزینههای سنگین، شما را دچار عسر و حرج (سختی شدید) میکند یا باعث اختلال در کسبوکار میشود، راهکار شرعی این است که به دفتر مرجع تقلید خود یا نماینده ایشان مراجعه کنید. در این موارد، معمولاً با «دستگردان کردن» و بخشیدن قسمتی از خمس یا اممهال (فرصت دادن) به مؤمنین کمک میشود تا حق الهی بر گردنشان نماند و در عین حال زندگیشان دچار فروپاشی نشود.
خلاصه کلام:
پرداخت مالیات و بیمه، تکلیف شرعیِ ناشی از قوانین کشور است و خمس، تکلیف الهی به مازاد درآمد. هرچند فشارهای اقتصادی زیاد است، اما برکت مال در ادای خمس است و همانطور که عرض شد، مالیات پرداختی شما خودبهخود از درآمد مشمول خمس کسر شده است.
امیدوارم خداوند به رزق شما برکت فراوان عطا کند و مسیرهای گشایش را بر شما بگشاید. والله عالم
اَللّهُمَّعَجِّللِوَلیِّکَالفَرَجَوَالْعافِیَة وَالنَّصْرَ
اَللّهُمَ صَلَّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد وَ عَجِّل فَرَجَهُم
وَ اَهلِک وَ الْعَنْ أعْدائَهُم أجْمَعِین.
السَّلاَمُ عَلَى مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
وَٱلسَّلَامُ عَلی عِبادِالله
با تشکر از اعتمادتان به سایت انهار
بزرگوار
سؤال بسیار مهم و چالشبرانگیزی را مطرح فرمودید که دغدغه بسیاری از فعالان اقتصادی است.
در پاسخ به این موضوع، باید بین «قوانین کشوری» و «تکالیف شرعی الهی» تفکیک قائل شد. طبق فتاوای اکثر مراجع عظام تقلید، پاسخ به این شرح است:
{۱} آیا مالیات جایگزین خمس میشود؟
خیر. از نظر فقهی، مالیات و خمس دو مقوله جداگانه هستند:
- خمس:
یک تکلیف الهی و عبادی است که به ثروتِ مازاد بر نیاز (ارباح مکاسب) تعلق میگیرد و مصارف مشخصی (سهم امام و سهم سادات) دارد.
- مالیات:
هزینهای است که طبق قانون برای اداره امور جاری کشور، امنیت، زیرساختها و... توسط دولتها وضع میشود.
بنابراین، پرداخت مالیات (حتی اگر سنگین باشد) شرعاً جایگزین خمس نمیشود.
{۲} مالیات به عنوان «مؤونه» (هزینه زندگی و کسبوکار)
نکته مثبت و راهگشا در فقه اینجاست:
تمامی مالیاتها، عوارض، جرایم قانونی و حق بیمههایی که شما در طول سال پرداخت میکنید، جزو «مؤونه» یا همان هزینههای کسبوکار محسوب میشوند.
یعنی وقتی میخواهید خمس مال خود را حساب کنید، ابتدا تمام این هزینهها (مالیات، بیمه، جریمهها و...) را از درآمد کل کسر میکنید و فقط به آنچه در انتهای سال «خالص» برایتان باقی مانده (اگر از مخارج سالانهتان زیاد بیاید ولو کم هم باشد)، خمس تعلق میگیرد. در واقع مالیاتی که دادهاید، خودبهخود از مبلغ مشمول خمس کم شده است.
{۳} حکم جرایم و مبالغی که «زور» تلقی میشوند
در مورد جرایمی که فرمودید (مانند جریمه بر جریمه یا مبالغی که خدماتی در قبال آن نیست):
- از نظر حکم اولی:
بسیاری از فقها جریمههای دیرکرد (خسارت تأخیر تأدیه) را در قراردادهای شخصی ربا و حرام میدانند. اما در مورد قوانین حکومتی و مصوبات دولت اسلامی، آیةالله العظمی شهید امام خامنهای و بسیاری از مراجع معتقدند که رعایت قوانین و مقررات نظام اسلامی (شامل مالیات و جریمههای قانونی) واجب است و تخلف از آنها جایز نیست. حتی اگر شما به عملکرد نظام مالیاتی نقد داشته باشید، از نظر شرعی این اجازه داده نشده که فرد خودسرانه خمس را با مالیات تهاتر کند.
{۴} تکلیف در صورت فشار مالی زیاد
اگر پرداخت خمس با وجود این هزینههای سنگین، شما را دچار عسر و حرج (سختی شدید) میکند یا باعث اختلال در کسبوکار میشود، راهکار شرعی این است که به دفتر مرجع تقلید خود یا نماینده ایشان مراجعه کنید. در این موارد، معمولاً با «دستگردان کردن» و بخشیدن قسمتی از خمس یا اممهال (فرصت دادن) به مؤمنین کمک میشود تا حق الهی بر گردنشان نماند و در عین حال زندگیشان دچار فروپاشی نشود.
خلاصه کلام:
پرداخت مالیات و بیمه، تکلیف شرعیِ ناشی از قوانین کشور است و خمس، تکلیف الهی به مازاد درآمد. هرچند فشارهای اقتصادی زیاد است، اما برکت مال در ادای خمس است و همانطور که عرض شد، مالیات پرداختی شما خودبهخود از درآمد مشمول خمس کسر شده است.
امیدوارم خداوند به رزق شما برکت فراوان عطا کند و مسیرهای گشایش را بر شما بگشاید. والله عالم
اَللّهُمَّعَجِّللِوَلیِّکَالفَرَجَوَالْعافِیَة وَالنَّصْرَ
اَللّهُمَ صَلَّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد وَ عَجِّل فَرَجَهُم
وَ اَهلِک وَ الْعَنْ أعْدائَهُم أجْمَعِین.
